نقش پرینت سه بعدی در آینده کشاورزی: از نوآوری تا پایداری

کشاورزی همیشه در حال تغییر و پیشرفت بوده. در طول تاریخ، این بخش از تکنولوژی‌های جدید استفاده کرده که بیشتر باعث افزایش بهره‌وری و بهبود کیفیت محصولات غذایی شده. اما کشاورزی حالا با چالش‌های جدیدی مثل تغییرات اقلیمی و تقاضای بالا برای محصولات روبه‌رو شده. به همین دلیل پیدا کردن راه‌حل‌های نوآورانه بیشتر از هر زمان دیگه‌ای ضروری شده. مطالعات و پروژه‌های اخیر نشون داده که ساخت افزایشی (همون پرینت سه بعدی) می‌تونه راه‌حل باشه. ولی دقیقاً نقش پرینت سه بعدی در کشاورزی چیه؟

با اینکه پرینت سه بعدی هنوز به طور گسترده توی کشاورزی استفاده نمی‌شه، اما بعضی کاربردهای خاصش راه رو برای امکان‌های جدید باز کرده. و تا الان هم شاهد مزایایی بودیم که این تکنولوژی به روش‌هایی که مستقیم روی کشاورزی تأثیر دارن، مثل زنبورداری، آورده. هرچند هنوز جاهایی هست که نیاز به بهبود دارن.

اگه توی کلاس تاریخ دقت کرده باشی، می‌دونی که کشاورزی ریشه همه تمدن‌ها بوده، حتی قبل از علم و نوشتن. حدود ۱۲ هزار ساله که کشاورزی همراه بشر بوده و از زمان پیدایشش، زندگی رو تغییر داده. در واقع، توانایی کشت غذا باعث ایجاد سکونتگاه‌ها و بعداً پایه‌گذاری جوامع شد.

اهمیت کشاورزی هم طی هزاران سال تغییر نکرده، چون این یه فعالیت استراتژیک برای توسعه و ثروت کشورهاست. طبق اطلاعات سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO)، ۱.۲۳ میلیارد نفر توی سیستم‌های غذایی و کشاورزی کار می‌کنن. این داده‌ها از یه مطالعه توی سال ۲۰۱۹ به دست اومده که نشون می‌ده تقریباً نصف جمعیت جهان توی خانوارهایی زندگی می‌کنن که به این سیستم‌های کشاورزی متصل هستن.

برای قرن‌ها، کارهای کشاورزی به شدت وابسته به نیروی کار دستی بود. اما بعد از انقلاب صنعتی، کشاورزی تقریباً به‌طور کامل با ورود ماشین‌ها تغییر کرد که کار دستی رو خیلی منطقی‌تر و کارآمدتر کردن. از اواخر قرن نوزدهم و در طول قرن بیستم، استفاده از ماشین‌هایی مثل تراکتور، کمباین و گاوآهن به جزئی ضروری از کشاورزی تبدیل شد.

در سال‌های اخیر، کشاورزی یه گام جدید برداشته و فناوری اطلاعات رو وارد کارهاش کرده و اصطلاح “آگری-تک” (Agri-Tech) به وجود اومده. این اصطلاح به استفاده از تکنولوژی‌هایی مثل وسایل نقلیه، پهپادها، ماهواره‌ها، ربات‌ها، اسکنرها، کامپیوترها، نرم‌افزارها و غیره برای بهینه‌سازی تولیدات کشاورزی اشاره داره. حالا بیایم نگاهی دقیق‌تر به استفاده از تولید افزایشی (پرینت سه بعدی) در بخش کشاورزی بندازیم و ببینیم چطور این فناوری اونو متحول کرده.

کاربردهای پرینت سه بعدی در کشاورزی

وقتی به کاربردهای پرینت سه بعدی توی کشاورزی فکر می‌کنیم، شاید ساخت ابزار، قطعات یدکی یا استفاده ازش در تولید تراکتورها به ذهن بیاد. اما خیلی از پروژه‌های تحقیقاتی و کاربردهای مشخص دیگه‌ای هم هستن که پرینت سه بعدی رو توی خودشون جا دادن. با اینکه هنوز پرینت سه بعدی به اندازه پزشکی یا صنعت خودروسازی به‌طور کامل در کشاورزی به‌کار نرفته، اما می‌بینیم که در این مسیر قرار گرفته. برای این کار، با مهم‌ترین کاربردها شروع می‌کنیم.

ساخت ماشین‌آلات با فرآیندهای افزایشی

تولید افزایشی توی صنایع خودروسازی و حمل‌ونقل جا افتاده و استفاده‌های مشابهی در تولید ماشین‌آلات کشاورزی هم دیده شده. برای مثال، در سال ۲۰۲۲، شرکت معروف “جان دیر” بیش از ۴,۰۰۰ قطعه با استفاده از پرینت سه بعدی توی یه سال تولید کرد. این اولین قدمشون برای پیاده‌سازی تولید افزایشی در مرکز تخصصی خودشون در مانهایم آلمان بود.

یه مثال دیگه شرکت اسپانیایی Teyme هست. این شرکت از تکنولوژی Multi Jet Fusion شرکت HP برای تولید قطعاتی مثل آداپتورهای خروجی هوا و تنظیم‌کننده‌های تیغه هوا استفاده می‌کنه که توی ماشین‌آلات کشاورزی ساخت این شرکت به‌کار می‌رن.

بخارپز تایم با قطعاتی که با استفاده از فناوری Multi Jet Fusion ساخته شده‌اند (عکس: Teyme)

توسعه ابزارهای سفارشی

پرینت سه بعدی این امکان رو فراهم می‌کنه که ابزارها و قطعاتی که مخصوص نیازهای کشاورزی هستن، سریع و با هزینه کم نمونه‌سازی بشن. مثلاً قطعات ماشین‌آلات و تجهیزات آبیاری که می‌تونن برای شرایط خاص هر کشاورز سفارشی‌سازی بشن. حتی می‌تونه قطعات یدکی برای ماشین‌آلات خاص باشه؛ مثل ابزارهایی که دیگه تولید نمی‌شن ولی هنوز نیاز هست.

علاوه بر این، تولید این ابزارها در محل باعث می‌شه کشاورز نیاز نداشته باشه برای تهیه‌شون جایی بره یا منتظر بمونه که کارهای کشاورزیش رو به تأخیر بندازه. در نهایت، دموکراتیزه شدن فناوری پرینت سه بعدی این امکان رو به وجود میاره که هم مزرعه‌های بزرگ و هم کوچک بتونن از این تکنولوژی استفاده کنن و سود ببرن.

>> این مطلب ممکن است برایتان جذاب باشد: انقلاب پرینت سه بعدی و نانو تکنولوژی در ساخت و تولید

تولید سنسورها و دستگاه‌های اینترنت اشیا (IoT)

سنسورها و دستگاه‌های اینترنت اشیا که برای پایش وضعیت خاک و عواملی مثل رطوبت، باد و آب‌وهوا استفاده می‌شن، می‌تونن با پرینت سه بعدی تولید بشن. این دستگاه‌ها توی سیستم‌های کشاورزی هوشمند یکپارچه می‌شن تا تصمیم‌گیری‌های مربوط به محصول بهتر بشه.

تولید افزایشی برای پهپادها و ربات‌ها

بعضی پهپادها و ربات‌های کشاورزی با پرینت سه بعدی ساخته شدن. این یه قدم بزرگ توی به‌کارگیری فناوری‌های خودکار توی زمین‌های کشاورزی بوده. در سال‌های اخیر ثابت شده که این دستگاه‌ها می‌تونن کارهایی مثل پایش محصولات، بذرپاشی و اعمال دقیق کود و سموم رو انجام بدن.

مثلاً شرکت ایتالیایی Soleon، که توی برنامه‌های هوایی بدون سرنشین و پهپادها تخصص داره، از خدمات تولید افزایشی شرکت Materialise برای ساخت پهپاد Soleon Dis-co استفاده کرد. هدفشون مقابله با آفت “سوسک ذرت اروپایی” بود که می‌تونه بخش بزرگی از محصولات رو از بین ببره. Soleon و Materialise یه سیستم تحویل سم طراحی کردن، ولی به جای سم از تخم‌های حشره‌ای به نام “تریکوگراما” استفاده کردن که از این سوسک تغذیه می‌کنه و یه راه‌حل طبیعی ارائه دادن. توی این پروژه، پهپاد با ماده PA12 و از طریق فرآیند SLS پرینت شد.

پهپاد چاپ سه‌بعدی شده

تولید ظروف قابل تجزیه برای بذرها و نشاها

با پرینت سه بعدی می‌شه ظروف یا گلدون‌های قابل تجزیه برای بذرها و نشاها تولید کرد. این کار باعث می‌شه کاشت راحت‌تر بشه و تأثیرات منفی روی محیط زیست هم کمتر بشه.

تولید قطعات سیستم آبیاری

با طراحی قطعات خاص برای پرینت سه بعدی، می‌شه سیستم‌های آبیاری رو بهبود داد. به عنوان مثال، نازل‌ها و اتصالات می‌تونن توزیع آب رو بهینه کنن و از هدررفت آب جلوگیری کنن.

تولید افزایشی دستگاه‌های کنترل آفات

از تله‌های حشرات شروع کنیم، تولید افزایشی این امکان رو می‌ده که تله‌های خاصی برای انواع مختلف آفات طراحی و تولید بشن. این تله‌ها می‌تونن برای جذب و شکار حشرات بهینه‌سازی بشن. بعدش می‌تونیم از دستگاه‌های آزادسازی فرومون نام ببریم، که این مواد شیمیایی برای جذب یا دفع حشرات طراحی شدن. این دستگاه‌ها می‌تونن با پرینت سه بعدی ساخته بشن و برای انتشار کنترل‌شده فرومون‌ها طراحی بشن.

کشاورزی افقی با پرینتر سه بعدی – Horizontal crop

یکی دیگه از کاربردهای پرینتر سه بعدی، تولید سیستم‌های کشت افقی برای فضاهای کوچکه. شرکت ایتالیایی Hexagro توی این زمینه تخصص داره. این شرکت از فرآیندهای پرینت سه بعدی استفاده می‌کنه تا ساختارهای مدولار و قابل تنظیمی بسازه که به نیازهای خاص هر فضا و نوع محصول سازگار بشن.

این شامل ساخت سینی‌ها، پایه‌ها و کانال‌های آبیاری با طراحی‌هایی می‌شه که برای رشد بهتر گیاهان و مدیریت بهینه آب و مواد مغذی بهینه‌سازی شدن. توانایی سریع تولید قطعات سفارشی، هزینه‌های توسعه و زمان ساخت رو کاهش می‌ده و این به Hexagro اجازه می‌ده که همیشه نوآوری کنه و سیستم‌های رشد خودش رو بهبود بده.

پژوهش‌های علمی و نقش تولید افزایشی با پرینترهای سه بعدی

پژوهش‌های کشاورزی توی سال‌های اخیر خیلی پیشرفت کرده و با تکنولوژی‌های جدید داره روش‌های سنتی رو از نو تعریف می‌کنه. یکی از این نوآوری‌ها پرینت سه بعدیه که داره به‌عنوان یه ابزار انقلابی مطرح می‌شه و می‌تونه کشاورزی مدرن رو متحول کنه. تلفیق پرینت سه بعدی و کشاورزی نوید یه عصر جدید رو می‌ده که توش منابع کشاورزی به شکل بهتری تولید و مدیریت می‌شن.

پیشرفت مواد برای کشاورزی

ترموپلاستیک‌ها توی کشاورزی خیلی استفاده می‌شن، اما زباله‌ای که تولید می‌کنن تأثیر مستقیم روی سلامت خاک و تنوع زیستی داره. برای حل این مشکلات، راه‌حل‌هایی مثل مدل “6R” (رد کردن، بازطراحی، کاهش، استفاده مجدد، بازیافت و بازیابی) که توسط سازمان ملل پیشنهاد شده، در حال اجراست. همچنین کشاورزها بیشتر به استفاده از مواد طبیعی یا قابل تجزیه تشویق می‌شن. مطالعات جدید هم مواد جایگزینی با ویژگی‌های مختلف پیدا کردن.

مثلاً یه مقاله از سال ۲۰۲۱، چاپ چهاربعدی رو به‌عنوان فرآیند اصلی برای تولید مواد مفید در کشاورزی معرفی کرده. این مطالعه تحت عنوان “چاپ چهاربعدی: چشم‌اندازهای تولید پلاستیک‌های پایدار برای کشاورزی” بوده و نتیجه همکاری بین دانشگاه پاتراس، دانشگاه کشاورزی یونان و موسسه فناوری ایتالیا در جنواست.

چاپ چهاربعدی یه نسخه پیشرفته‌تر از چاپ سه‌بعدیه که بعد زمان رو هم اضافه می‌کنه. تو این حالت، اشیایی که چاپ می‌شن از مواد هوشمندی ساخته می‌شن که می‌تونن در پاسخ به محرک‌های خارجی مثل گرما، نور، آب یا حرکت شکل یا خواص خودشون رو تغییر بدن. با اینکه چاپ چهاربعدی بیشتر توی حوزه‌هایی مثل پزشکی استفاده می‌شه، کاربردش در کشاورزی کم یا تقریباً وجود نداره. تحقیقات این تیم نشون می‌ده که اگه چاپ چهاربعدی توی کشاورزی به کار بره، می‌شه قابلیت تجزیه‌پذیری و مزایای زیست‌محیطی، اقتصادی و تولیدی پلاستیک‌های کشاورزی رو افزایش داد. اما مانع اصلی برای استفاده گسترده‌تر از این تکنولوژی، جدید بودن فرآیند چاپ چهاربعدیه.

چاپ چهاربعدی چه چیزهایی رو به ارمغان می‌آره؟

بعضی مواد با حافظه شکل ویژگی‌هایی مثل مقاومت در برابر گرما، حساسیت به فشار اسمزی، مقاومت مغناطیسی و حساسیت به pH دارن که باعث می‌شه برای رفتارهای هوشمند عالی باشن. کاربردهایی که تیم تحقیقاتی بهشون اشاره کرده شامل بسته‌بندی مواد غذایی، مالچ کشاورزی، سایه‌بان‌ها یا پوشش‌های پلاستیکی گلخانه است. از اونجایی که تکنولوژی FDM این امکان رو فراهم کرده که پلیمرهایی مثل PLA و بقیه مواد با اثرات خودشکل‌دهی و حافظه رو دست‌کاری کنه، این تکنیک نسبتاً “ساده” می‌تونه ابزارهای مؤثر، مقیاس‌پذیر و ارزونی رو توی عمل ایجاد کنه. تکنیک‌های دیگه مثل استریولیتوگرافی هم نشون دادن که پتانسیل خوبی توی کاربردهای کشاورزی دارن.

پرینت سه بعدی در تحقیقات خاک

خاک یکی از مهم‌ترین عوامل توی کشاورزیه، اگه نگیم مهم‌ترین! مطالعه خاک خیلی مهمه تا بتونیم تأثیر فعالیت‌های انسانی و اثرات هیدرولیکی، شیمیایی و میکروبیولوژیکی رو بهتر درک کنیم. توی یه مطالعه که سال ۲۰۲۰ توسط دانشگاه پادوا در ایتالیا انجام شد، ساختار خاک رو بازسازی کردن تا بفهمن چطور کار می‌کنه.

برای این کار، از میکروتوموگرافی اشعه ایکس استفاده کردن، داده‌ها رو استخراج کردن و بعدش ساختار خاک رو با رزین و استفاده از پرینتر ProJet ۳۵۱۰ HD شرکت 3D Systems پرینت کردن که با پاشش مواد کار می‌کنه. با این مدل‌های پرینت سه بعدی، تونستن ساختار اصلی نمونه‌های خاک، شامل تخلخل و شکل منافذ رو بازسازی کنن.

البته هدایت بین منافذ به دلیل محدودیت‌های فنی چاپ کمتر شد، ولی تیم تونست هدایت هیدرولیکی اکثر نمونه‌ها رو اندازه بگیره و نشون داد که همبستگی بالایی وجود داره. این تحقیق به مرزهای مطالعه خاک کمک کرده تا بیشتر جلو بره.

>> این مطلب جالب را مطالعه کنید: پرینت سه بعدی تفاله قهوه

چاپ سه‌بعدی آزمایش‌های مختلف خاک (عکس: مجله اروپایی علم خاک European Journal of Soil Science)

پرینت سه بعدی در کشاورزی با آزمایش‌های خاک

یه مثال دیگه از استفاده تولید افزایشی در تحقیقات خاک، توی یه مقاله از سال ۲۰۲۱ دیده می‌شه که توسط یه تیم چندرشته‌ای از دانشگاه ویرجینیا توی آمریکا انجام شده. این تحقیق تحت عنوان “چاپ سه‌بعدی ساختارهای خاکی فعال بیولوژیکی” بود و بررسی می‌کرد که چطور می‌شه ساختارهای خاکی رو با پرینت سه بعدی ایجاد کرد که توشون بذرها جوانه بزنن.

برای این کار، ساختارهای خاکی بدون مواد افزودنی رو با روش‌های اکستروژن چاپ کردن. نتایج نشون داد که وقتی محتوای آب به‌خوبی کنترل بشه، این ساختارهای چاپ‌شده می‌تونن جوانه‌زنی و رشد گیاه رو تسهیل کنن، با اینکه به آب زیادی نیاز داشتن. هرچند تمرکز این تحقیق روی اثبات قابلیت “بام‌های سبز” بود، ولی همین اصول می‌تونه توی کاشت گیاهانی مثل گشنیز، نعنا، جعفری، ریحان و غیره هم به کار بره.

دیوارهای زنده چاپ سه‌بعدی شده پس از ۱۴۴ ساعت رشد گیاهان را نشان می‌دهند (عکس: دانشگاه ویرجینیا University of Virginia)

فنوتایپینگ گیاهان

فنوتایپینگ توی کشاورزی یعنی مشاهده و تحلیل گیاه‌ها برای پیش‌بینی وضعیتشون توی یه محیط خاص. دقیق‌تر بگیم، فنوتایپینگ نتیجه تعامل بین اطلاعات ژنتیکی گیاه و محیط اطرافشه و کمک می‌کنه رشد، توسعه و واکنش گیاه به شرایط محیطی بهتر فهمیده بشه. توی یه مطالعه که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، استفاده از تولید افزایشی برای فنوتایپینگ گیاهان یه نقطه عطف بود. این تحقیق با همکاری مؤسسه تحقیقاتی چغندر قند (IFZ) و دانشگاه بن انجام شد و منجر به ساخت مدل پرینت سه بعدی گیاه چغندر برای فنوتایپینگ دقیق و قابل اعتماد شد.

برای کمک به جمع‌آوری داده‌ها و استخراج پارامترها، دانشمندان یه مدل سه‌بعدی از گیاه چغندر با استفاده از تکنولوژی FDM چاپ کردن. این مطالعه نوآورانه توسط یکی از دانشجویان دکتری IFZ انجام شد. یوناس بومر تأکید کرد که این مدل چقدر اهمیت داره: “پرینت سه بعدی این امکان رو به ما داد که یه ابزار مرجع کم‌هزینه بسازیم تا صحت داده‌های جمع‌آوری شده تضمین بشه.”

توی این تحقیق، از اسکن سه‌بعدی هم برای جمع‌آوری داده‌ها به طور گسترده استفاده شد. اسکن سه‌بعدی این امکان رو می‌ده که مدل‌های دیجیتال با وضوح بالا از محصولات کشاورزی ایجاد بشه، که باعث می‌شه رشد و توسعه گیاهان بهتر تحت نظر باشه و مشکلات احتمالی به موقع شناسایی بشه. بومر توضیح می‌ده: “با تحلیل خاک، کشاورزها می‌تونن مدیریت خاک رو بهبود بدن و اقداماتی برای جلوگیری از فرسایش انجام بدن. همچنین، تعامل ربات‌ها با محصولات کشاورزی هم مسئله‌ایه که می‌شه با تفسیر اطلاعات عمق حلش کرد. یه مثالش برداشت میوه توی گلخانه‌های خودکاره که کارهای سخت و پرزحمت برداشت رو کم و ساده می‌کنه.”

مدل مرجع چاپ سه‌بعدی شده برای چغندرقند (عکس: گیگا ساینس GigaScience)

پرینت سه بعدی در زنبورداری

زنبورداری و کشاورزی ارتباط نزدیکی با هم دارن. زنبورداری نقش بسیار مهمی توی کشاورزی داره چون گرده‌افشانی یه مکانیزم ضروری برای تولید مثل خیلی از گیاهان و محصولات کشاورزیه. طبق داده‌های سازمان FAO، گونه‌های گرده‌افشان به‌طور مستقیم روی ۳۵٪ تولید کشاورزی جهانی تأثیر دارن و ۷۵٪ به‌طور غیرمستقیم. علاوه بر ۲۰۰ هزار گونه‌ای که به گرده‌افشانی کمک می‌کنن، ۲۰ هزار گونه زنبور هم به‌عنوان بهترین گرده‌افشان‌ها شناخته می‌شن.

وابستگی بین زنبورها و محصولات کشاورزی نشون می‌ده که حفظ و حمایت از زنبورداری چقدر ضروریه. اما تهدیدهایی مثل آفت‌کش‌ها، بیماری‌ها و از بین رفتن زیستگاه‌ها، پایداری و بهره‌وری کشاورزی رو در سراسر جهان تحت فشار قرار داده.

برای حل بعضی از مشکلاتی که گونه‌های زنبور رو تهدید می‌کنن، زنبوردارها با کمک تولید افزایشی راه‌حل‌هایی پیدا کردن. مثلاً یه دانشجوی کارشناسی ارشد توی مکزیک اخیراً یه کندوی پرینت‌شده با رزین توسعه داده که تولید عسل توسط زنبورها رو تحریک می‌کنه. همچنین، بنیاد LACRIMA توی انگلستان هم کندوهای چوبی رو با پرینت سه بعدی تولید می‌کنه تا کلونی‌ها رو محافظت کنه. کندوهای LacriNest با استفاده از فرآیند اکستروژن مواد پرینت می‌شن و یه اکوسیستم طبیعی و بی‌دردسر برای زنبورها فراهم می‌کنن.

(photo credits: LACRIMA) “شرایط بهبودیافته‌ای که توسط کندوهای چاپ سه‌بعدی ما فراهم شده، منجر به ایجاد کلونی‌های سالم‌تر زنبورها شده است. نتیجه این امر، بهبود قابل توجهی در بهره‌وری کشاورزی در مناطقی است که کندوهای ما استفاده می‌شوند.”

وینس موچا، بنیان‌گذار و رئیس بنیاد LACRIMA، توی یه مصاحبه با تیم ما گفت: “کندوهای پرینت سه بعدی ما از یه ماده خاص و کاملاً تجزیه‌پذیر ساخته می‌شن؛ یه کامپوزیت چوبی که اونا رو از کندوهای سنتی و دیگه راه‌حل‌های پرینت سه بعدی متمایز می‌کنه. این ماده و طراحی کندوی چوبی ما، علاوه بر پایداری محیطی، عایق‌بندی عالی و دوام خوبی رو تضمین می‌کنه که باعث می‌شه محیط ایده‌آلی برای زنبورها ایجاد بشه و سلامت و بهره‌وری اونا افزایش پیدا کنه.”

مطالعات مختلف در سراسر جهان نشون داده که زنبورها به خاطر استفاده زیاد از آفت‌کش‌ها، نابودی زیستگاه‌ها و اثرات تغییرات آب و هوایی، در معرض خطر انقراض هستن. کاهش تعداد زنبورها فقط روی تولید عسل و محصولات زنبورداری تاثیر نمی‌ذاره، بلکه گرده‌افشانی خیلی از محصولات کشاورزی رو هم به خطر می‌ندازه. این مشکل جدید نیست و اولین نشونه‌هاش توی قرن گذشته دیده شد. یکی از راه‌حل‌هایی که پیدا شده، ساخت کندوهاست تا به زنبورها یه زیستگاه برای لانه‌سازی داده بشه.

کندوهای چوبی چاپ سه‌بعدی شده (عکس: LACRIMA)

بنیان‌گذار LACRIMA اضافه می‌کند: “کندوهای پرینت سه بعدی می‌تونن به کشاورزی پایدار کمک کنن؛ چون تولید محلی رو تشویق می‌کنن، انتشار گازهای ناشی از حمل و نقل رو کم می‌کنن و از مواد بازیافتی استفاده می‌کنن. همچنین می‌تونن بخشی از سیستم‌های مدیریت آفات یکپارچه باشن و نیاز به درمان‌های شیمیایی رو کاهش بدن.”

آینده پرینت سه بعدی در کشاورزی چطوریه؟

پروژه‌ها، کاربردها، مزایا و نتایجی که تاکنون مشاهده شده، تأیید می‌کنه که پرینت سه بعدی پتانسیل خوبی برای توسعه توی کشاورزی داره. با اینکه هنوز این تکنولوژی توی این بخش در مراحل اولیه خودشه، اما همین پروژه‌ها نشون می‌ده که آینده خیلی روشنی پیش روشه.

با توجه به اینکه کشاورزی یه صنعت خیلی قدیمیه و روش‌هاش ریشه توی تکنیک‌های خاص و سنت‌ها داره، شاید این سوال پیش بیاد که آیا یه تکنولوژی نو مثل تولید افزایشی (پرینت سه بعدی) جایی توی این بخش داره؟ چون اگه روش‌های سنتی هنوز هم توی کشاورزی حفظ می‌شن، لابد دلیلی براش هست، نه؟ ولی واقعیت اینه که بخش کشاورزی همیشه به دنبال نوآوری بوده. هرچند استفاده از پرینت سه بعدی (این ویدیو را تماشا کنید: پرینتر سه بعدی چیست و چه کاربردی دارد؟)  هنوز همه‌گیر نشده، اما تکنولوژی‌های دیگه هم وارد کشاورزی شدن.

در حال حاضر، بیشترین پیشرفت‌ها توی زمینه‌های تحقیقات علمی دیده می‌شه. کارشناسان فقط روی یه موضوع تمرکز نمی‌کنن، بلکه به دنبال راه‌حل‌هایی برای مشکلات فعلی هستن. مثال‌هایی که از تحقیقات اینجا مطرح شد، فقط چند تا از مطالعاتیه که قطعاً توی کشورهای دیگه مثل چین که کشاورزی اهمیت بیشتری داره، وجود داره. با توسعه بیشتر این تکنولوژی و پیدا کردن راه‌حل‌های جدید، انتظار داریم که استفاده گسترده‌تری از پرینت سه بعدی بشه و نوآوری‌های بزرگ‌تری رو هم شاهد باشیم. ممنون که همراه 3d Parsi بودید.