ساپورت ها (Supports) نقش خیلی مهمی در پرینت مدلهایی با اورهنگ یا بریج دارن. اما جدا کردنشون میتونه کمی دردسرساز باشه و اگه درست انجام نشه، حتی ممکنه به خود مدل هم آسیب بزنه.
توی این مقاله، قراره ۱۰ مرحلهی کاربردی برای جدا کردن ساپورت از پرینت سه بعدی رو بررسی کنیم. در کنار اون، به چند تا از سوالهای رایج دربارهی حذف ساپورت ها هم جواب میدیم.
البته قبل از هر چیزی اگه نیاز به آموزش ساپورت گذاری برای قطعه داری میتونی آموزش طراحی ساپورت برای پرینت سه بعدی در کیورا رو مطالعه کنی.
۱. بگذارید پرینت کاملاً خنک شوند
قبل از اینکه بخوای ساپورت ها رو جدا کنی، حتماً صبر کن تا پرینت کاملاً خنک و سفت بشه. اگه وقتی قطعه هنوز کامل سخت نشده سراغ ساپورت ها بری، جدا کردن تمیز و بیدردسرشون خیلی سختتر میشه.
ساپورت ها معمولاً چگالی کمی دارن و به همین خاطر بعد از سرد شدن، راحتتر میشکنن. اما وقتی هنوز نرم و انعطافپذیرن، بهجای شکستن، کش میان و تغییر شکل میدن و نتیجهش کلی رد و نقص روی مدل میشه.
بدتر از همه اینکه جدا کردن ساپورت در حالت نرم، احتمال آسیب زدن به خود قطعهی اصلی رو هم خیلی بالا میبره.
۲. از ابزار مناسب استفاده کنید
داشتن ابزار درست، کار جدا کردن ساپورت رو خیلی راحتتر میکنه. اینا از رایجترین ابزارهایی هستن که برای این کار استفاده میشن:
- انبر دم باریک (Needle-Nose Pliers): برای گرفتن محکم ساپورت ها عالیه. نوک باریک و بلندش کمک میکنه به جاهای تنگ و سختدسترس هم راحت دسترسی داشته باشی.
- کاتر یا تیغ X-Acto: این تیغها لبهی خیلی تیز و باریکی دارن و برای بریدن دقیق ساپورت های کوچیک فوقالعادهان. باهاشون میتونی مطمئن باشی که داری ساپورت رو میبری، نه خود مدل رو.
- سیم چین تخت (Flush Wire Cutter): یه ترکیب خوب از قدرت انبر دم باریک و دقت تیغ. هم کنترل خوبی داره، هم برش تمیز و دقیقی میزنه.
- سوهان و سمباده: برای صاف کردن جای ساپورت ها و از بین بردن ناصافیهای باقیمونده استفاده میشن. سوهان بیشتر برای برداشتن حجم زیاد و کارهای خشنتره و سمباده برای پرداخت نهایی و رسیدن به سطحی صاف و تمیز.
۳. از ساپورت های دم دست شروع کنید
اول برو سراغ ساپورت هایی که راحت بهشون دسترسی داری. خیلی وقتها این ساپورت ها رو میشه با یه پیچوندن ساده شکست و جدا کرد.
میتونی با انبر دم باریک ساپورت ها رو از نزدیک جایی که به مدل وصل شدن بگیری و جداشون کنی. فقط حواست باشه به خود قطعه فشار نیاد و این کار رو بیشتر برای ساپورت هایی انجام بده که توخالی و نسبتاً ضعیفن.
برای ساپورت های سفتتر یا متراکمتر، سیم چین تخت یا تیغ X-Acto گزینههای بهتری هستن. موقع برش حتماً دقت کن فقط خود ساپورت بریده بشه، نه بدنهی اصلی مدل.
در نهایت، جدا کردن ساپورت بیشتر از هر چیزی به سلیقه و راحتی خودت بستگی داره. چند تا ابزار و روش مختلف رو امتحان کن تا ببینی کدومش برات بهتر جواب میده.
۴. سراغ ساپورت های داخلی بروید
ساپورت های داخلی معمولاً کمی اعصابخردکنترن، چون توی جاهای تنگ و دور از دسترس قرار دارن. اینجا ترکیب سیم چین تخت و انبر دم باریک خیلی به کارت میاد.
اول با سیمچین ساپورت رو قطع کن و بعد با انبر بیرونش بکش. هر دو ابزار دقت خوبی دارن و برای این فضاهای سختدسترس مناسبن.
اگه شما هم این مشکلو داری که ساپورت ها خراب پرینت میشن یا درست عمل نمیکنن بهتره مقاله آموزشی تنظیم درست ساپورت گذاری، جلوگیری از خراب شدن پرینت سه بعدی رو مطالعه کنی.
۵. با حوصله و ملایم کار کنید
مهمترین نکته موقع جدا کردن ساپورت ها اینه که عجله نکنی. محل اتصال ساپورت به مدل خیلی حساسه و با یه حرکت اشتباه، خیلی راحت ممکنه سطح پرینت خط بیفته یا لبپر بشه یا حتی بدتر.
آروم جلو برو، زمان بذار و اگه لازم شد چند روش مختلف رو امتحان کن تا به روشی برسی که باهاش راحتتر و مطمئنتری.
۶. برای کارهای ظریف از تیغ استفاده کنید
تیغ یا کاتر ظریف برای بریدن ساپورت ها واقعاً کاربردیه، مخصوصاً وقتی میخوای بعدش راحت با دست یا انبر جداشون کنی.
علاوه بر این، برای تمیزکاری نهایی هم عالیه. تکههای ریز باقیمونده یا برجستگیهایی که برای سمباده زدن زیادی بلندن، با تیغ میتونی خیلی تمیز به سطح مدل نزدیکشون کنی.
۷. سمباده کاری و پرداخت نهایی برای سطحی صاف
بعد از جدا کردن اولیهی ساپورت ها، معمولاً یهسری ناصافی و رد روی سطح مدل باقی میمونه. اینجا وقتشه که از سوهان و سمباده استفاده کنی. سوهانها با زبریهای مختلف، برای برداشتن برجستگیهای بزرگتر خیلی مناسبن.
بعدش با سمباده سطح کار رو صافتر کن. بهتره از سمباده زبر شروع کنی و کمکم بری سراغ سمبادههای نرمتر تا نتیجه تمیزتری بگیری. فقط حواست باشه زیادی سمباده نکشی که به خود قطعه آسیب بزنه. سوهانهای سوزنی هم برای جاهای خیلی تنگ و غیرقابلدسترس که سمباده یا سوهان معمولی بهشون نمیرسه، فوقالعاده کاربردین.
۸. برای پرینت های پیچیده، ساپورت محلول در آب را در نظر بگیرید
اگه با یه مدل پیچیده طرفی که کلی جای تنگ و غیرقابلدسترس داره، ساپورت های محلول در آب میتونن انتخاب خیلی خوبی باشن. توی این روش، خود مدل رو با فیلامنتهای معمولی مثل PLA یا ABS پرینت میکنی و ساپورت ها رو با فیلامنت محلول در آب مثل PVA. بعد از اینکه پرینت تموم شد، کل قطعه رو داخل آب گرم میذاری تا ساپورت ها کمکم حل بشن و از بین برن؛ بدون دردسرِ کندن و بریدن.
فقط دو تا نکتهی مهم داره:
- اول اینکه این روش فقط روی پرینترهای دو نازل (Dual Extrusion) جواب میده.
- دوم اینکه موقع گذاشتن قطعه توی آب، حواست باشه آب خیلی داغ نباشه، چون ممکنه خود مدل تغییر شکل بده یا تاب برداره.
🔥🔥🔥 ممکنه این مشکل هم براتون پیش اومده باشه مطلب آموزشی هیت کریپ (خزش حرارتی) در پرینت سه بعدی: تعریف، دلایل و راه حل ها رو پیشنهاد میکنم مطالعه کنید.
۹. تنظیمات ساپورت را در اسلایسر برای پرینت های بعدی بهینه کنید
ساپورت ها معمولاً بهصورت خودکار توسط نرمافزار اسلایسر ساخته میشن، اما این تنظیمات کاملاً قابل تغییره. با کمی دستکاری میتونی تعادل خوبی بین کیفیت ساپورت، زمان پرینت، مصرف متریال و راحتی جدا شدن ایجاد کنی.
چند تا تنظیم مهم که ارزش بررسی دارن:
- چگالی ساپورت (Support Density): هرچی چگالی بالاتر باشه، ساپورت قویتره، ولی در عوض متریال بیشتر مصرف میشه، زمان پرینت طولانیتر میشه و جدا کردنش هم سختتره. معمولاً بازهی ۱۰ تا ۲۰ درصد گزینهی مناسبیه و برای قطعات بزرگتر با اورهنگ زیاد میتونی تا ۲۵ یا ۳۰ درصد هم بالا ببری.
- نوع ساپورت (Support Type): ساپورت های درختی (Tree Support) معمولاً متریال کمتری مصرف میکنن و خیلی راحتتر از مدل جدا میشن نسبت به ساپورت های خطی معمولی.
- فاصلهی Z (Z-Distance): این فاصله تعیین میکنه ساپورت چقدر از سطح مدل فاصله داشته باشه. فاصلهی بیشتر یعنی جدا کردن راحتتر، ولی اگه زیادی زیاد بشه ممکنه ساپورت خوب عمل نکنه و باعث دفرمه شدن مدل بشه.
از آزمون و خطا نترس؛ با چند تا پرینت میتونی به تنظیمات طلایی خودت برسی.
۱۰. تمرین کنید و از هر پرینت درس بگیرید
روشها، ابزارها و تنظیمات مختلفی برای جدا کردن ساپورت وجود داره و هیچ نسخهی واحدی برای همهی پرینتها نیست. بعضی روشها برای یه جنس خاص یا یه نوع مدل عالی جواب میدن و برای یه مدل دیگه نه. پس حتماً روشهای مختلف رو امتحان کن تا کمکم به یه روال کاری (Workflow) برسی که باهاش راحتتر و حرفهایتر کار کنی.
مت اشمیت، مهندس ارشد راهکارها، خیلی خوب این موضوع رو جمعبندی میکنه:
به گفتهی اون، جدا کردن ساپورت کاملاً به جنس قطعه، هندسهی مدل و جهت پرینت بستگی داره. اولین قدم اینه که قبل از پرینت، توی نرمافزار پرینت سه بعدی رشد ساپورت ها رو شبیهسازی کنی تا ببینی کجاها ساپورت لازمه و آیا بعداً میشه راحت جداشون کرد یا نه.
مثلاً ساپورت های پلیمری داخلی خیلی راحتتر از ساپورت های فلزی جدا میشن. ساپورت فلزی ممکنه حتی به فرآیندهای صنعتی مثل CNC نیاز داشته باشه، اون هم بسته به شکل قطعه و میزان دسترسی. ساپورت های پلیمری خیلی وقتها با آب حل میشن، اما ساپورت های فلزی داستانشون کاملاً فرق داره. در نهایت، طراحی درست برای ساخت افزایشی (DFAM) از همون اول، نقش کلیدی داره تا بدونی کجا ساپورت لازمه و چطور باید بعداً حذفش کنی تا به یه پرینت موفق برسی.
مت اشمیت، مهندس ارشد راهکارها (Senior Solutions Engineer)
«پردازش پس از پرینت برای جدا کردن ساپورت ها، کاملاً به جنس قطعه، هندسهی مدل و جهت ساخت بستگی دارد.»
🔥🔥🔥 با دیدن آموزش های پرینتر سه بعدی با استفاده از نرم افزار کیورا پرینت های موفقی میتونی داشته باشی. پس پیشنهاد میکنم سر فرصت مطالب اون صفحه رو مطالعه کنی.
چرا بعضی از ساپورت های پرینت سه بعدی سخت جدا میشوند؟
ساپورت های پرینت سه بعدی میتونن به دلایل مختلفی سخت جدا بشن، از جمله:
- جنس ساپورت ممکنه خیلی سفت باشه و بهراحتی بریده یا شکسته نشه.
- ساختار ساپورت بیش از حد متراکم طراحی شده باشه، که این موضوع جدا کردنش رو سختتر میکنه.
- محل قرارگیری ساپورت توی بخشهایی از مدل باشه که دسترسی بهشون سخته.
- تعداد ساپورت ها خیلی زیاد باشه، طوری که بریدن یا شکستن دقیقشون عملاً سخت بشه.
- سطح تماس ساپورت با مدل زیاد باشه و همین باعث بشه جدا کردن تمیز و بینقص تقریباً غیرممکن بشه.
آیا جدا کردن ساپورت پرینت سه بعدی واقعاً سخت است؟
جدا کردن ساپورت ها میتونه چالشبرانگیز باشه، اما عوامل زیادی هستن که میتونن این کار رو خیلی راحتتر کنن. مثلاً با تغییر تنظیمات ساپورت در اسلایسر میتونی چگالی ساپورت ها رو کمتر کنی؛ هرچی ساپورت خلوتتر باشه، جدا کردنش هم راحتتره. همچنین استفاده از نوع مناسب ساپورت مثل ساپورت های درختی (Tree Support) کمک میکنه ساپورت ها راحتتر از مدل جدا بشن.
از طرف دیگه، ابزار مناسب هم نقش مهمی دارن. اینکه از کدوم ابزار استفاده کنی، بیشتر به سلیقهی شخصی و طراحی مدلی که پرینت میکنی بستگی داره. بهترین کار اینه که چند روش مختلف رو امتحان کنی تا به روشی برسی که باهاش راحتتری. علاوه بر این، ساپورت های محلول در آب هم یکی از بهترین راهها برای سادهتر کردن فرآیند حذف ساپورت ها هستن.
چطور میشود تعداد ساپورت ها را در پرینت سه بعدی کمتر کرد؟
تعداد ساپورت ها در یک پرینت سه بعدی، بیشتر به دو عامل بستگی داره:
- تنظیمات ساپورت
- هندسهی مدل
در نهایت این هندسهی مدل هست که مشخص میکنه آیا اصلاً ساپورت لازم داریم یا نه. اورهنگها و بریجها معمولاً بدون ساپورت دچار دفرمگی و تاببرداشتن میشن. برای کم کردن ساپورت ها میتونی تا حد امکان تعداد و شدت اورهنگها رو در طراحی مدل کاهش بدی. از طرف دیگه، تنظیمات ساپورت در نرمافزار پرینت سه بعدی هم کاملاً قابل کنترل هستن. این تنظیمات شامل موارد زیر میشن:
- نوع ساپورت
- الگوی اینفیل ساپورت. مطلب انواع اینفیل Infill در پرینت سه بعدی رو مطالعه کن.
- چگالی ساپورت
- ضخامت لایههای ساپورت
- زاویهی اورهنگی که از اون به بعد ساپورت فعال میشه
- حداقل سطح لازم برای ایجاد ساپورت
- محل قرارگیری ساپورت ها (داخل، خارج یا همهجا)
همهی این تنظیمات هم روی تعداد ساپورت ها تأثیر دارن و هم روی میزان متریال مصرفی. با کمی آزمون و خطا، میتونی به تنظیماتی برسی که هم پرینت تمیزتری داشته باشه و هم بعداً کارت برای جدا کردن ساپورت ها راحتتر بشه.
چطور مطمئن شویم که در حال بریدن ساپورت هستیم، نه خود قطعه ی پرینت شده؟
بهترین راه این است که عجله نکنید و با دقت کامل ببینید دقیقاً کجا را میبُرید. این روش برای همهی انواع ساپورت، فیلامنتها و شکلهای مختلف پرینت جواب میدهد. به هندسهی قطعه در نقطهای که با ساپورت تماس دارد توجه کنید و همان ناحیه را مرز برش در نظر بگیرید.
کمی فاصله بین جایی که فکر میکنید ساپورت تمام میشود و خود قطعه شروع میشود بگذارید و چند میلیمتر آخر را بهجای بریدن، با سوهان یا سنباده آرامآرام بردارید.
بعد از جدا کردن ساپورت های پرینت سه بعدی چه کارهایی میتوان انجام داد؟
بعد از برداشتن ساپورت ها، چند مرحلهی اختیاری برای پرداخت نهایی وجود دارد:
- سنبادهکاری: اگر برآمدگی یا ردی از ساپورت باقی مانده، میتوانید با سنباده، سوهان یا ابزار پلیسهگیری سطح را صافتر کنید.
- پر کردن (Filling): اگر موقع جدا کردن ساپورت ها به قطعه آسیب زده شده، میشود آن قسمتها را پر کرد تا به حالت اولیه نزدیکتر شود.
- صافکاری (Smoothing): صافکاری شیمیایی میتواند رد لایهها و ایرادهای ریز را از بین ببر د و سطحی خیلی نرم و تمیز ایجاد کند.
- رنگ آمیزی: در صورت تمایل میتوانید قطعه را رنگ کنید تا هم ظاهر دلخواهتری بگیرد و هم ایرادهای جزئی باقیمانده کمتر دیده شوند.
یه راهنمایی خوب اینجا هست که میتونی مطالعه کنی: پردازش قطعات پس از پرینت سه بعدی. با مطالعه این مطلب احتمالاً این مرحله رو هم به خوبی یاد میگیری!
سؤالات متداول
آیا پرینتر سه بعدی میتواند بدون ساپورت پرینت بگیرد؟
بله، کاملاً ممکن است. ساپورت فقط برای بعضی هندسهها لازم است؛ مثل جاهایی که قطعه در بالا پهنتر میشود یا اورهنگ و بریج دارد.
کدام فیلامنتها جدا کردن ساپورت را سختتر میکنند؟
بعضی فیلامنتها موقع جدا کردن ساپورت دردسرسازتر هستند. ABS و PETG از رایجترین فیلامنتها در پرینترهای FDM هستند. این مواد خیلی مقاوماند و برای پرینت عالیاند، اما همین موضوع باعث میشود بریدن و جدا کردن ساپورتشان سختتر شود. با تنظیم بهتر تنظیمات ساپورت میتوان این مشکل را کمتر کرد.
آیا طراحی مدل روی نیاز به ساپورت تأثیر دارد؟
بله، طراحی مدل تأثیر خیلی زیادی دارد. دو قانون سرانگشتی ساده اینها هستند:
زاویههای بیشتر از ۴۵ درجه یا بریجهای بلندتر از ۵ میلیمتر معمولاً به ساپورت نیاز دارند. اگر طراحی را طوری تغییر دهید که این موارد کمتر یا حذف شوند، تعداد ساپورت ها کمتر میشود یا حتی ممکن است اصلاً به ساپورت نیاز نباشد.
